Dla projektantówDla wykonawcyDla zamawiającego
Odporność sufitu na uderzenia piłką — co oznaczają klasy
Klasy 1A, 2A i 3A z normy EN 13964 to trzy prędkości piłki: 16,5, 8 i 4 m/s. W większości hal na suficie w zupełności wystarcza 2A, bo sufit obrywa zupełnie inaczej niż ściana za bramką. Wyjaśniamy, skąd ta różnica i kiedy jednak wpisać 1A.
Dla projektantów i wykonawców hal sportowych, sal gimnastycznych i korytarzy szkolnych — oraz dla zamawiających, którzy porównują oferty.
W hali sportowej piłka co jakiś czas trafia w sufit. Zwykła płyta akustyczna może wtedy pęknąć albo wyskoczyć z rusztu i spaść. Dlatego w obiektach sportowych nie wystarczy napisać w specyfikacji „sufit akustyczny” — trzeba podać klasę odporności na uderzenia.
Klasa nie jest opinią producenta, tylko wynikiem badania: w sufit strzela się piłką z maszyny z określoną prędkością. Najwyższa klasa nie zawsze jest jednak potrzebna. Sufit i ściany są w hali narażone zupełnie inaczej: najmocniejsze strzały lecą poziomo — w bramkę i w ścianę za nią — a nie w górę. Dlatego w większości hal na suficie w pełni wystarcza klasa 2A.
Trzy klasy, trzy prędkości piłki
Norma EN 13964 (w Polsce PN-EN 13964) w załączniku D opisuje badanie odporności sufitu podwieszanego na uderzenia i dzieli wyniki na trzy klasy. Różni je prędkość, z jaką piłka trafia w sufit.
Przewiń w poziomie, aby zobaczyć wszystkie kolumny
Sufit to nie ściana: gdzie naprawdę trafia piłka
Weźmy piłkę nożną halową albo ręczną. Bramki stoją przy krótszych ścianach hali, a strzały na bramkę lecą nisko i prawie poziomo. Co nie wpadnie do bramki, trafia w ścianę za nią — z pełną siłą i wiele razy w ciągu jednego treningu. To ta ściana, a nie sufit, jest w hali strefą najcięższych uderzeń.
Do sufitu piłka dolatuje zupełnie inaczej: po wybiciu, rykoszecie, odbiciu od bramkarza albo przy wysokim podaniu. Leci wtedy w górę, więc zwalnia z każdym metrem, a w płytę trafia zwykle pod kątem, nie prostopadle.
Ściana za bramką: bezpośrednie strzały z pełną prędkością. Tu potrzebna jest najmocniejsza ochrona — panele ścienne w klasie 1A albo siatka za bramką.
Ściany wzdłuż boiska: podania, wybicia i odbicia — dużo trafień, choć zwykle słabszych. Panele w zasięgu piłki też muszą mieć klasę odporności na uderzenia.
Sufit nad boiskiem: wybicia, rykoszety i wysokie piłki, które wytraciły prędkość w locie w górę. W typowej hali wystarcza tu klasa 2A.
Policz sam: z jaką prędkością piłka dociera do sufitu
Energia piłki rośnie z kwadratem prędkości: przy 16,5 m/s piłka niesie (16,5 / 8,0)² ≈ 4,3 raza więcej energii niż przy 8 m/s. Brzmi groźnie, ale dla sufitu liczy się prędkość w chwili uderzenia w płytę, a nie w chwili strzału.
Piłka lecąca w górę zwalnia. Żeby w hali o wysokości 8 m uderzyła w sufit z prędkością badania 1A, trzeba by ją wybić z podłogi pionowo w górę z prędkością ok. 20,7 m/s, czyli ok. 75 km/h. W grze nikt nie strzela z całej siły prosto w sufit — mocne strzały idą w bramkę. Dlatego w typowej hali klasa 2A na suficie w zupełności wystarcza.
Klasa 1A na suficie ma sens w dwóch sytuacjach. Pierwsza: sufit wisi nisko, np. w małej sali, i piłka może trafić w niego prosto, zanim wytraci prędkość. Druga: inwestor wpisał do specyfikacji niemiecką normę DIN 18032-3. Dla elementów sufitu przewiduje ona 36 strzałów piłką ręczną z prędkością 16,5 ± 0,8 m/s: 12 prostopadle i po 12 z dwóch kierunków pod kątem 60°. Element nie może się uszkodzić ani poluzować. To prędkość klasy 1A.
Co trzyma płytę na miejscu
Klasa dotyczy całego systemu: płyty, rusztu i sposobu mocowania — nie samej płyty. W karcie systemu podaje się ją przy konkretnym schemacie montażu. Ta sama płyta Ecophon Super G A ma klasę 3A przy grubości 20 mm i 2A przy 35 mm, każda w swoim schemacie.
W systemach odpornych na uderzenia płyty są dociśnięte klipsami albo poprzeczkami, żeby piłka nie wypchnęła ich z rusztu. Klasę 1A mają w rodzinie Super G wersje Super G B i Super G Plus A; karta Super G B potwierdza dodatkowo zgodność z DIN 18032 cz. 3.
Oprawy, głośniki i czujniki w suficie osłabiają system — producent zaznacza to wprost w karcie. W hali trzeba je dobrać jako elementy odporne na uderzenia albo osłonić.
Najczęściej zadawane pytania
Jaką klasę wpisać dla sali gimnastycznej w szkole?
W większości sal — 2A. Na suficie zawieszonym kilka metrów nad boiskiem to w zupełności wystarcza, także przy piłce nożnej halowej i ręcznej. 1A wpisz, gdy sufit wisi nisko albo specyfikacja wymaga DIN 18032-3. Więcej uwagi poświęć ścianom za bramkami — to tam trafiają najmocniejsze strzały. 3A służy korytarzom, nie salom sportowym.
Czy do piłki nożnej halowej potrzebny jest sufit klasy 1A?
Zwykle nie. Strzały w piłce nożnej halowej lecą nisko, w bramkę, więc najmocniej obrywa ściana za nią. W sufit trafiają głównie wybicia i rykoszety, które lecąc w górę tracą prędkość — tu wystarcza 2A. Ściany za bramkami warto za to zabezpieczyć panelami w klasie 1A albo siatkami.
Czy DIN 18032-3 obowiązuje w Polsce?
Nie jest polską normą, ale często pojawia się w specyfikacjach hal jako dodatkowe wymaganie. Dla sufitu oznacza badanie piłką ręczną przy 16,5 m/s — tej samej prędkości co w klasie 1A wg EN 13964.
Czy odporność na uderzenia oznacza gorszą akustykę?
Nie musi. Płyty z wełny szklanej do hal sportowych osiągają klasę pochłaniania A — co dokładnie oznacza ta litera, wyjaśniamy we wpisie o klasie pochłaniania αw.
Źródła
- Ecophon — Impact resistance: klasy 1A, 2A, 3A wg EN 13964:2014 i prędkości uderzenia(otwiera się w nowej karcie)
- PfB Rosenheim — Ball impact safety: badanie wg DIN 18032-3:1997-04 (36 strzałów, 16,5 ± 0,8 m/s dla sufitów)(otwiera się w nowej karcie)
- Ecophon Super G A — karta systemu (2024-05-16): klasy 2A i 3A, klipsy i poprzeczki(otwiera się w nowej karcie)
- Ecophon Super G — rodzina produktów: Super G B i Super G Plus A w klasie 1A(otwiera się w nowej karcie)
- Ecophon Super G B — karta systemu (2023-06-15): klasa 1A wg EN 13964 zał. D, zgodność z DIN 18032 cz. 3(otwiera się w nowej karcie)