Dla projektantówDla zamawiającego
Klasa pochłaniania A nie znaczy, że będzie cicho
Co dokładnie mówi symbol A–E i współczynnik αw z karty produktu, a czego po nich nie widać — łącznie z pasmem, którego norma w ocenie w ogóle nie uwzględnia.
Dla projektantów i specyfikujących: jak czytać deklarowaną klasę pochłaniania i co dopisać, żeby liczba z karty była porównywalna.
Na karcie każdego sufitu akustycznego jest jedna liczba, na którą patrzą wszyscy: klasa pochłaniania. Wygodna, bo jednoznaczna — A jest lepsze niż C, i tyle. Kłopot w tym, że ta liczba powstała przez celowe spłaszczenie kilkunastu wyników pomiaru do jednego symbolu, a przy spłaszczaniu ginie dokładnie to, co w trudnym wnętrzu przesądza o efekcie.
Mechanizm jest prosty i warto go znać, bo tłumaczy wszystkie późniejsze niespodzianki. Materiał bada się w komorze pogłosowej wg PN-EN ISO 354, wyniki uśrednia do pasm oktawowych od 250 do 4000 Hz, a potem nakłada się na nie krzywą odniesienia z PN-EN ISO 11654 i przesuwa ją co 0,05, aż suma odchyłek niekorzystnych zmieści się w 0,10. Wartość przesuniętej krzywej przy 500 Hz to αw — i dopiero ona wyznacza klasę.
Czyli: jeden punkt na jednej częstotliwości, wyznaczony tak, żeby reszta krzywej zbytnio od niego nie odstawała. Poniżej tabela klas, trzy rzeczy, których po klasie nie widać, i akapit do wklejenia w specyfikację.
Pięć klas i jedna kategoria bez nazwy
Przewiń w poziomie, aby zobaczyć wszystkie kolumny
Trzy rzeczy, których po klasie nie widać
Klasa opisuje metr kwadratowy, nie pomieszczenie
Pochłanianie równoważne to iloczyn: powierzchnia razy współczynnik. Sto metrów sufitu klasy A (αw 0,90) daje 90 jednostek, ale dwieście metrów klasy C (αw 0,65) daje 130 — i to drugie wnętrze wybrzmi krócej, mimo „gorszej” klasy. Wyspa z najwyższej półki nad częścią stropu regularnie przegrywa z tańszym sufitem położonym na całości. Klasa jest jednym z dwóch czynników i nie jest tym większym.
αw nie widzi pasma 125 Hz
Ocena idzie po pasmach 250–4000 Hz. Wszystko poniżej — uderzenia piłki o parkiet, basy z nagłośnienia, dudnienie wentylacji, muzyka w klubie fitness — w klasie nie uczestniczy. W hali sportowej to akurat pasmo, które zostaje po wytłumieniu reszty, a cienki ustrój tuż przy stropie radzi sobie z nim najsłabiej. Jeżeli niskie częstotliwości wchodzą w grę, poproś o αp przy 125 Hz osobno: jest w karcie, tylko nie wchodzi do symbolu.
Ta sama płyta ma kilka różnych αw
Współczynnik zależy od przestrzeni nad sufitem — ta sama okładzina zawieszona 200 mm pod stropem pochłania inaczej niż przyklejona na 25 mm, bo pustka pracuje razem z materiałem. Dlatego klasa bez podanej wysokości zabudowy (o.d.s.) nie jest porównywalna z inną klasą; producenci systemowi mówią to wprost, bo to najczęstsze źródło rozjazdu między ofertami. Porównując dwie karty, najpierw sprawdź, czy opisują ten sam sposób montażu.
Do wklejenia w specyfikację
Trzy zdania, które zamykają dyskusję o tym, czy oferty są porównywalne.
Sufit podwieszany o klasie pochłaniania dźwięku ____ (A–E) wg PN-EN ISO 11654, potwierdzonej kartą techniczną z wartościami αp w pasmach oktawowych 250–4000 Hz.
Deklarowana klasa dotyczy wysokości zabudowy (o.d.s.) ____ mm. Rozwiązania o innej wysokości zabudowy wymagają ponownego potwierdzenia klasy.
Wymagana powierzchnia ustroju: ____ m², wynikająca z obliczeń czasu pogłosu wg PN-B-02151-4. Dla pomieszczeń, w których istotne jest pasmo poniżej 250 Hz (hale sportowe, sale z nagłośnieniem, kluby fitness), podać dodatkowo αp przy 125 Hz.
Najczęściej zadawane pytania
Czym różni się αw od NRC?
NRC to wskaźnik amerykański: zwykła średnia arytmetyczna z czterech pasm — 250, 500, 1000 i 2000 Hz — zaokrąglona do 0,05. Nie korzysta z krzywej odniesienia, pomija 4000 Hz i nie ma klas. Bywa liczbowo zbliżony do αw, ale to zbieg okoliczności, a nie przelicznik: dwóch kart, z których jedna podaje NRC, a druga αw, nie da się zestawić wprost.
Dlaczego w karcie bywa αs większe od 1,00?
Bo próbka w komorze pogłosowej wg PN-EN ISO 354 pochłania także krawędziami, a wynik odnosi się do jej powierzchni rzutu. Materiał nie pochłania więcej niż 100% energii — po prostu działa na większej powierzchni, niż wynika z obrysu. W klasyfikacji wartości powyżej 1,00 przycina się do 1,00, dlatego klasa A kończy się właśnie tam.
Co znaczą litery w zapisie αw = 0,90 (H)?
To wskaźnik kształtu. Dopisuje się go, gdy rzeczywista krzywa przekracza przesuniętą krzywą odniesienia o 0,25 lub więcej: L dla 250 Hz, M dla 500 i 1000 Hz, H dla 2000 i 4000 Hz. Czyta się go jak ostrzeżenie, że pochłanianie jest nierówne — materiał z dopiskiem (H) wygasza wysokie tony mocniej niż resztę, co w pomieszczeniu słychać jako przygłuszenie przy zachowanym dudnieniu.
Czy klasa A jest zawsze najlepszym wyborem?
Nie. Celem jest zadany czas pogłosu, a nie najwyższa klasa — w sali prób, auli czy wnętrzu sakralnym nadmiar pochłaniania zabija dźwięk równie skutecznie jak jego brak. Do tego dochodzi rachunek: czasem taniej i lepiej jest pokryć większą powierzchnię klasą C niż mniejszą klasą A. Rozstrzyga to opracowanie akustyczne, nie tabela klas.
Źródła
- ISO 11654:1997 — Acoustics: Sound absorbers for use in buildings, rating of sound absorption (metoda wyznaczania αw, klasy A–E, wskaźniki kształtu)(otwiera się w nowej karcie)
- ISO 354:2003 — Measurement of sound absorption in a reverberation room (pomiar αs w komorze pogłosowej)(otwiera się w nowej karcie)
- Ecophon — Sound absorption classes: wymóg podawania wysokości zabudowy (o.d.s.) razem z klasą(otwiera się w nowej karcie)
- Acoustic Index — Sound absorption classes A to E: granice klas i przebieg krzywej odniesienia(otwiera się w nowej karcie)