Dla zamawiającegoDla projektantów
Ile materiału pochłaniającego potrzebuje sala gimnastyczna
Pełny rachunek dla typowej sali 24 × 12 × 7 m: norma dopuszcza 1,5 s pogłosu, co wymaga około 216 m² chłonności. Ile to metrów kwadratowych sufitu i ścian — i dlaczego warto zostawić zapas.
Dla dyrektorów szkół, samorządów i projektantów, którzy chcą wiedzieć, ile materiału zamówić, zanim zamówią.
Nieadaptowane sale sportowe bardzo często mają pogłos dłuższy niż 5 sekund. Komenda nauczyciela zlewa się wtedy z odgłosem piłek, a hałas podczas zajęć narasta, bo każdy dźwięk długo krąży po sali. Rozwiązaniem jest materiał pochłaniający — pytanie brzmi: ile go potrzeba?
Odpowiedź da się policzyć na kartce. Poniżej pełny rachunek dla typowej sali szkolnej 24 × 12 m o wysokości 7 m. Podstawiając własne wymiary, dostaniesz rząd wielkości dla swojej sali.
Krok 1: cel i potrzebna chłonność
Kubatura: V = 24 × 12 × 7 = 2016 m³. Dla sal gimnastycznych i hal sportowych do 5000 m³ norma PN-B-02151-4:2015-06 dopuszcza T ≤ 1,5 s w każdym paśmie oktawowym od 250 do 4000 Hz.
Wzór Sabine’a po przekształceniu: A = 0,161 × V / T. Potrzebna chłonność to więc 0,161 × 2016 / 1,5 ≈ 216 m². Chłonność wyraża się w metrach kwadratowych „idealnego pochłaniacza” — powierzchnia razy współczynnik pochłaniania.
Krok 2: ile brakuje i ile to metrów materiału
Załóżmy, że pomiar przed adaptacją dał T = 5 s. Wtedy sala ma dziś A = 0,161 × 2016 / 5 ≈ 65 m². Brakuje 216 − 65 = 151 m² chłonności.
Płyty o współczynniku 0,90 dają 0,9 m² chłonności z każdego metra, więc minimum to 151 / 0,9 ≈ 168 m² materiału — około 58 % sufitu o powierzchni 288 m². To jednak dolna granica: płyta zakrywa strop, który sam coś pochłaniał, a w niskich pasmach płyty pracują słabiej. Dlatego projektuje się z zapasem.
Przewiń w poziomie, aby zobaczyć wszystkie kolumny
Krok 3: sufit i ściany, nie sam sufit
Komentarz Ecophon do normy, w części o obiektach sportowych, podaje praktyczną regułę: materiał o αw ≥ 0,9 na około 70–80 % sufitu i 10–20 % ścian, tak aby pochłanianie było na każdej z trzech par równoległych powierzchni. Dla naszej sali to np. 75 % z 288 m² sufitu ≈ 216 m² oraz 15 % z 504 m² ścian ≈ 76 m². Razem około 292 m² materiału — wyraźnie ponad wyliczone minimum, i to jest właśnie zapas.
Ściany są potrzebne nie tylko do bilansu: bez nich między gołymi, równoległymi ścianami zostaje echo trzepoczące. Zapas przydaje się też w paśmie 250 Hz — tu liczy się karta produktu i wysokość zawieszenia. Płyta Ecophon Super G A 35 mm ma przy 250 Hz współczynnik 0,95 przy 200 mm pustki, ale tylko 0,55 przy 50 mm.
Najczęściej zadawane pytania
Czy wzór Sabine’a wystarczy do projektu?
Do oszacowania ilości materiału — tak. Do projektu wykonawczego lepiej policzyć każde pasmo osobno, z danymi z karty produktu, i potwierdzić wynik pomiarem po montażu. Sam αw to jedna liczba dla wszystkich pasm; szczegóły we wpisie o klasie pochłaniania αw.
Skąd wziąć czas pogłosu „przed”?
Najlepiej z pomiaru w pustej sali. Bez pomiaru można przyjąć ostrożnie, że sala jest bardzo pogłosowa, i zaprojektować materiał tak, jakby dziś nie pochłaniała prawie nic — wtedy potrzeba pełnych 216 m² chłonności, czyli co najmniej 240 m² materiału o α = 0,90.
A jeśli sala ma więcej niż 5000 m³?
Wtedy norma dopuszcza T ≤ 1,8 s. Rachunek jest ten sam: A = 0,161 × V / 1,8. Na przykład hala 36 × 24 × 8 m ma V = 6912 m³ i potrzebuje około 618 m² chłonności.