Für Planer
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy projektowaniu akustyki hal sportowych?
Sam sufit, brak klasy uderzeniowej, pominięte basy, zła kubatura i brak pomiaru po montażu. Pięć błędów, przez które hala po adaptacji nadal dudni — każdy z liczbą do sprawdzenia.
Dla projektantów, którzy chcą, żeby hala przeszła pomiar odbiorczy za pierwszym razem.
Wymaganie jest proste: PN-B-02151-4:2015-06 dopuszcza w hali sportowej czas pogłosu do 1,5 s przy kubaturze do 5000 m³ i do 1,8 s powyżej. Mimo to zdarza się, że hala po adaptacji nadal dudni. Przyczyną rzadko jest zły materiał — częściej projekt, który pominął jedną z kilku oczywistych rzeczy.
Poniżej pięć błędów, które spotykamy najczęściej, i liczby, po których da się je wychwycić jeszcze na etapie projektu.
Błędy 1–2: sam sufit i brak klasy uderzeniowej
Sam sufit akustyczny nie wystarczy. Komentarz do normy mówi wprost: materiał dźwiękochłonny powinien się znaleźć na każdej z trzech par równoległych powierzchni, w praktyce na 70–80 % sufitu i 10–20 % ścian (αw ≥ 0,9). Bez paneli ściennych zostaje echo trzepoczące między ścianami — dlatego nasza akustyka hal sportowych obejmuje sufit i wybrane ściany.
Drugi błąd to materiał bez klasy odporności na uderzenia wg PN-EN 13964, zał. D, albo z klasą za niską. Nawet w jednej rodzinie produktów różnica bywa duża: Super G A ma klasy 2A i 3A, a Super G Plus A — 1A. Klasę dobiera się do miejsca montażu i dyscyplin, a potwierdza dla całego systemu, nie samej płyty.
Błąd 3: pominięte niskie częstotliwości
Norma sprawdza czas pogłosu hali w pasmach od 250 Hz do 4 kHz, ale komentarz do niej ostrzega, że w halach zwykle brakuje pochłaniania w paśmie 125 Hz. Hala może wtedy spełnić wymaganie w paśmie mowy, a mimo to dudnić w niskich tonach.
Pomaga pustka powietrzna nad sufitem. Ta sama płyta Super G A 35 mm pochłania w paśmie 125 Hz 0,15 przy głębokości systemu 50 mm i 0,50 przy 200 mm. W projekcie wpisuj więc nie tylko produkt, ale i wysokość zawieszenia.
Błędy 4–5: klasa zamiast powierzchni, brak pomiaru
Liczy się pochłanianie równoważne A = S × α, a nie sama klasa. 400 m² materiału o αw 1,00 daje 400 m², a 500 m² materiału o αw 0,85 — 425 m². Klasa A na zbyt małej powierzchni przegra z klasą B na większej.
Uważaj też na próg kubatury. Hala 36 × 18 m o wysokości 7,5 m ma 4860 m³ i musi osiągnąć 1,5 s; ta sama hala wysoka na 8 m ma 5184 m³ i wystarczy jej 1,8 s. Pół metra wysokości zmienia wymaganie — kubaturę licz z projektu, nie „na oko”.
Ostatni błąd to brak pomiaru po montażu. Wymaganie dotyczy hali wykończonej i wyposażonej, bez ludzi, więc tylko pomiar czasu pogłosu (wg PN-EN ISO 3382-2) potwierdza, że projekt zadziałał.
Najczęściej zadawane pytania
Czy wystarczy wyłożyć cały sufit materiałem klasy A?
Zwykle nie. Komentarz do normy zaleca materiał także na 10–20 % ścian, bo sam sufit nie przerywa odbić między równoległymi ścianami.
W jakich pasmach norma sprawdza pogłos hali?
W pasmach oktawowych od 250 Hz do 4 kHz, w pomieszczeniu wykończonym i bez ludzi. Pasmo 125 Hz nie jest wymagane, ale warto o nie zadbać.
Kto powinien policzyć ilość materiału?
Akustyk w ramach opracowania akustycznego — na podstawie kubatury, materiałów budynku i docelowego czasu pogłosu. To tańsze niż poprawki po nieudanym pomiarze.
Źródła
- Ecophon — Polska Norma PN-B-02151-4:2015-06. Objaśnienia i komentarze (wymagania, pasma i wskazówki dla hal sportowych)(otwiera się w nowej karcie)
- Saint-Gobain Ecophon — karta techniczna Ecophon Super G A (2024-05-16): pochłanianie w pasmach, klasy uderzeniowe(otwiera się w nowej karcie)
- Saint-Gobain Ecophon — rodzina Super G: klasy uderzeniowe wariantów(otwiera się w nowej karcie)