Перейти до вмісту

Для проєктувальниківДля замовника

Akustyka hal sportowych – kluczowy element komfortu i wydajności

Czas pogłosu w hali sportowej ma limit: 1,5 s do 5000 m³, 1,8 s powyżej. Skąd ten wymóg, kiedy obowiązuje i jak policzyć, ile pochłaniania potrzebuje hala 3000 m³.

Dla projektantów i inwestorów, którzy budują albo przebudowują halę sportową lub salę gimnastyczną.

Pusta hala sportowa to kilka tysięcy metrów sześciennych powietrza zamkniętych między twardymi płaszczyznami. Dźwięk odbija się w niej tak długo, że czas pogłosu często przekracza 5 sekund. Gwizdek się rozmywa, polecenia trzeba powtarzać, a hałas podczas zajęć zwykle przekracza 80 dBA.

Od 2018 roku nie jest to już tylko kwestia komfortu. Warunki techniczne powołują normę PN-B-02151-4:2015-06, która podaje dla hal konkretną górną granicę czasu pogłosu. Poniżej: jaka to granica, kiedy trzeba jej dotrzymać i jak sprawdzić to rachunkiem jeszcze przed zamówieniem sufitu.

Co mówi norma i skąd jej moc

Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych (WT) każe chronić pomieszczenia użyteczności publicznej przed hałasem „pogłosowym, powstającym w wyniku odbić fal dźwiękowych od przegród” (§ 323 ust. 2 pkt 4). Nowelizacja z 14 listopada 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 2285), obowiązująca od 1 stycznia 2018 r., dopisała do załącznika nr 1 normę PN-B-02151-4:2015-06. Spełnienie jej wymagań traktuje się jako spełnienie tego przepisu.

Maksymalny czas pogłosu T wg PN-B-02151-4:2015-06 — sale gimnastyczne, hale sportowe i pomieszczenia o podobnym przeznaczeniu
Kubatura hali VMaks. czas pogłosu TWarunki
do 5000 m³1,5 sKażde pasmo oktawowe 250–4000 Hz, hala wykończona, bez ludzi
powyżej 5000 m³1,8 sJak wyżej

Przewiń w poziomie, aby zobaczyć wszystkie kolumny

Kiedy wymóg obowiązuje

  • Nowa hala: tak. Warunki techniczne stosuje się przy projektowaniu i budowie (§ 2 ust. 1 WT).

  • Przebudowa i zmiana sposobu użytkowania: tak. Ten sam § 2 ust. 1 obejmuje oba przypadki, a sama norma wymienia wprost modernizację i przebudowę pomieszczeń.

  • Istniejąca hala, w której nic się nie przebudowuje: przepis nie każe jej poprawiać. Ale jeśli pogłos wynosi kilka sekund, hala działa źle niezależnie od przepisów. To dobry moment na opracowanie akustyczne.

  • Projekty złożone przed 1 stycznia 2018 r. korzystały z przepisów przejściowych nowelizacji.

Policz sam: hala 3000 m³

Weźmy salę 25 × 12 × 10 m, czyli V = 3000 m³ — mniej niż 5000 m³, więc cel to 1,5 s. Wzór Sabine’a: T = 0,161 × V / A, stąd potrzebna chłonność A = 0,161 × 3000 / 1,5 = 322 m².

Załóżmy, że pomiar w pustej sali dał 5 s. Wtedy obecna chłonność to 0,161 × 3000 / 5 ≈ 97 m². Brakuje około 225 m². Sufit ma 300 m². Jeśli wyłożymy go w całości płytami klasy A (αw co najmniej 0,90) w miejsce twardej powierzchni pochłaniającej około 0,05, zyskamy 300 × (0,90 − 0,05) = 255 m². Razem A ≈ 352 m², więc T ≈ 483 / 352 ≈ 1,37 s. Wynik mieści się w limicie, ale z niewielkim zapasem.

To rachunek na jednej liczbie, a norma wymaga dotrzymania limitu w każdym paśmie od 250 do 4000 Hz. Dlatego w projekcie liczy się pasmo po paśmie, na danych konkretnego produktu. Doświadczenie mówi też, że sam sufit nie wystarczy: w zwykłej hali prostopadłościennej wskazuje się pokrycie około 70–80 % sufitu i 10–20 % ścian materiałem o αw ≥ 0,9. Ściany gaszą odbicia poziome, których sufit nie łapie. Więcej o samym wskaźniku: klasa pochłaniania αw.

Найчастіші запитання

  • Czy norma PN-B-02151-4 jest obowiązkowa?

    Polskie Normy same w sobie są dobrowolne, ale tę powołują warunki techniczne (załącznik nr 1, od 1 stycznia 2018 r.). W praktyce projekt nowej lub przebudowywanej hali powinien wykazać, że czas pogłosu mieści się w limicie.

  • Czy limit sprawdza się z publicznością na trybunach?

    Nie. Wartości dotyczą hali wykończonej, z trwale zamocowanym wyposażeniem, bez ludzi. Ludzie dodają pochłaniania, więc podczas meczu pogłos jest krótszy. Odbiór robi się jednak w pustej hali.

  • Dlaczego większa hala ma łagodniejszy limit?

    Czas pogłosu rośnie z kubaturą. Przy tej samej ilości materiału hala większa pogłasza dłużej, dlatego norma dopuszcza 1,8 s powyżej 5000 m³. To nadal wymaga dużej powierzchni materiału dźwiękochłonnego.

Źródła

  1. Ecophon — Polska Norma PN-B-02151-4:2015-06. Objaśnienia i komentarze (wymagania dla hal sportowych, zakres stosowania, wskazówki projektowe)(otwiera się w nowej karcie)
  2. Rozporządzenie MIiB z 14 listopada 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych (Dz.U. 2017 poz. 2285) — ISAP(otwiera się w nowej karcie)
  3. Warunki techniczne, Dział IX „Ochrona przed hałasem i drganiami” (§ 323, § 326) — tekst jednolity(otwiera się w nowej karcie)
  4. PN-B-02151-4:2015-06 — karta normy w sklepie PKN(otwiera się w nowej karcie)
Wszystkie wpisyWięcej w tej kategorii