Dla zamawiającegoDla wykonawcy
Sztuka redukcji hałasu: jak poprawić akustykę w istniejących halach sportowych
Adaptacja istniejącej hali w pięciu krokach: pomiar wg ISO 3382-2, rachunek brakującej chłonności, sufit plus ściany, odporność na uderzenia i pomiar po montażu. Z przykładem dla hali 5184 m³.
Dla zarządców hal i wykonawców, którzy mają poprawić akustykę w obiekcie już użytkowanym.
W istniejącej hali nie trzeba zgadywać, jak źle jest. Można to zmierzyć, a z pomiaru policzyć, ile materiału dźwiękochłonnego brakuje. Kolejność ma znaczenie: kto zaczyna od zakupu paneli, zwykle kupuje ich za dużo albo za mało i montuje je nie tam, gdzie trzeba.
Echo zmniejsza się przez pochłanianie. Materiały odbijające dźwięk i elektronika „wygaszająca hałas” nie skrócą pogłosu w dużej hali. Poniżej kolejność prac, którą stosujemy.
Krok 1: pomiar przed
Czas pogłosu mierzy się według PN-EN ISO 3382-2. Do porównania z wymaganiami służy metoda techniczna: co najmniej 2 położenia źródła dźwięku i co najmniej 6 niezależnych kombinacji źródło–mikrofon. Mikrofony stoją mniej więcej 2 m od siebie i około 1 m od ścian i podłogi, a wynik podaje się w pasmach oktawowych od 125 do 4000 Hz. Mierzy się pustą halę.
Krok 2: rachunek — ile brakuje
Przykład: hala 36 × 18 × 8 m, czyli V = 5184 m³. To więcej niż 5000 m³, więc celem według PN-B-02151-4 jest 1,8 s. Załóżmy, że pomiar dał 4,0 s w paśmie 500 Hz.
Z wzoru Sabine’a (A = 0,161 × V / T) obecna chłonność to 0,161 × 5184 / 4,0 ≈ 209 m², a potrzebna 0,161 × 5184 / 1,8 ≈ 464 m². Brakuje około 255 m². Płyta klasy A (αw ≥ 0,90) położona w miejsce twardej powierzchni (przyjmijmy α ≈ 0,05) daje około 0,85 m² chłonności z każdego metra. Potrzeba więc 255 / 0,85 = 300 m² materiału, czyli 46 % z 648 m² sufitu.
Na papierze wystarczyłaby prawie połowa sufitu. W praktyce rachunek powtarza się dla każdego pasma, a najtrudniejsze jest zwykle 125 Hz. Dlatego projektuje się z zapasem, a sufit podwieszany z pustką powietrzną pomaga w niskich tonach bardziej niż płyty klejone do stropu.
Kroki 3–5: rozmieszczenie, odporność, pomiar po
Sufit i ściany. Dźwięk odbija się też poziomo, między równoległymi ścianami. W hali prostopadłościennej wskazuje się około 70–80 % sufitu i 10–20 % ścian z materiałem o αw ≥ 0,9, tak aby każda z trzech par równoległych płaszczyzn miała pochłaniającą powierzchnię.
Odporność na uderzenia. Sufit i panele w zasięgu piłki muszą mieć klasę 1A, 2A lub 3A wg PN-EN 13964, badaną dla całego zestawu z konstrukcją i klipsami. W istniejącej hali trzeba też sprawdzić, czy strop lub dach uniesie nową konstrukcję.
Montaż w przerwie. Prace prowadzi się zwykle w ferie lub wakacje, gdy hala jest wolna.
Pomiar po. Ta sama metoda i te same położenia co przed montażem. Tylko porównanie dwóch pomiarów pokazuje, co faktycznie dała inwestycja. Przykład adaptacji zakończonej pomiarami powykonawczymi: hala sportowa w Babimoście.
Najczęściej zadawane pytania
Czy istniejąca hala musi spełniać normę pogłosową?
Jeśli jest przebudowywana albo zmienia się jej sposób użytkowania — tak, bo wtedy stosuje się warunki techniczne. Jeśli nic się w niej nie przebudowuje, przepis nie wymusza poprawy. Warto jednak użyć limitu z PN-B-02151-4 jako celu projektowego.
Czy wystarczy powiesić panele na jednej ścianie?
Zwykle nie. Jedna ściana nie wystarczy przy dużej kubaturze, a przeciwległa goła ściana dalej tworzy z pierwszą parę odbijającą. Rozmieszczenie wynika z rachunku i z układu hali — to zadanie na opracowanie akustyczne.
Ile kosztuje wyciszenie hali?
Sufit odporny na uderzenia kosztuje od 300 zł/m² netto; do tego dochodzą panele ścienne. Dokładna kwota zależy od powierzchni, klasy odporności i wysokości hali — więcej w ofercie akustyki hal sportowych.
Źródła
- ISO 3382-2:2008 — Acoustics. Measurement of room acoustic parameters. Part 2: Reverberation time in ordinary rooms (podgląd normy: tabela 1, p. 4.3 i 5.1)(otwiera się w nowej karcie)
- Ecophon — Polska Norma PN-B-02151-4:2015-06. Objaśnienia i komentarze (wymagania i wskazówki dla hal sportowych)(otwiera się w nowej karcie)