Przejdź do treści

Dla projektantówDla wykonawcyDla zamawiającego

Jak mierzy się czas pogłosu — pomiar przed i po montażu

Pomiar wg PN-EN ISO 3382-2: co najmniej 6 kombinacji źródła i mikrofonu, pasma od 125 do 4000 Hz, wynik T20 lub T30. Co to znaczy i co powinien zawierać raport, który odbierasz.

Dla zamawiających, którzy odbierają adaptację akustyczną, oraz dla projektantów i wykonawców, którzy muszą wykazać spełnienie wymagań.

Czas pogłosu T to czas, w którym dźwięk w pomieszczeniu po wyłączeniu źródła słabnie o 60 dB. To podstawowa wielkość, dla której norma PN-B-02151-4 podaje wartości graniczne w wielu rodzajach pomieszczeń — i którą da się sprawdzić pomiarem po zakończeniu prac.

Najwięcej daje pomiar dwukrotny: przed montażem, żeby wiedzieć, od czego się zaczyna i ile pochłaniania trzeba dodać, oraz po montażu, żeby potwierdzić wynik. Sposób wykonania opisuje PN-EN ISO 3382-2.

T20 i T30 — dlaczego nie mierzy się pełnych 60 dB

W prawdziwym budynku rzadko da się uzyskać spadek o 60 dB ponad hałas tła. Dlatego mierzy się fragment zaniku i przelicza go na 60 dB. T20 wyznacza się z odcinka od 5 do 25 dB poniżej poziomu początkowego, T30 — od 5 do 35 dB. Norma preferuje T20.

Warunek jakości: początek zaniku musi leżeć co najmniej 35 dB nad tłem dla T20 i 45 dB nad tłem dla T30. Dlatego pomiary robi się w ciszy — bez pracujących maszyn, rozmów i otwartych okien na ulicę.

Trzy dokładności pomiaru

Do sprawdzenia, czy budynek spełnia wymagania, norma przewiduje metodę techniczną. Metoda orientacyjna kończy się na 2000 Hz, więc nie pokrywa pasma 4000 Hz, w którym PN-B-02151-4 też stawia wymaganie, ani pasma 125 Hz, w którym dużym salom zwykle brakuje pochłaniania.

Minimalna liczba pozycji i zakres pasm wg ISO 3382-2:2008, tabela 1 i p. 5.1
MetodaKombinacje źródło–mikrofonŹródła / mikrofonyPasma oktawoweDokładność w oktawach
Orientacyjna≥ 2≥ 1 / ≥ 2250–2000 Hzlepsza niż 10 %
Techniczna≥ 6≥ 2 / ≥ 2125–4000 Hzlepsza niż 5 %
Dokładna≥ 12≥ 2 / ≥ 3125–4000 Hzlepsza niż 2,5 %

Przewiń w poziomie, aby zobaczyć wszystkie kolumny

Jak rozstawia się sprzęt — i co ma być w raporcie

  • Mikrofony co najmniej około 2 m od siebie i około 1 m od ścian, sufitu i podłogi. Pozycje nie powinny być symetryczne.

  • Mikrofon nie może stać zbyt blisko głośnika. Minimalny odstęp to d = 2 √(V / (c × T)). Dla sali 24 × 12 × 7 m (V = 2016 m³), c = 343 m/s i spodziewanego T = 5 s: d = 2 × √(2016 / 1715) ≈ 2,2 m.

  • Pomieszczenie bez ludzi — dopuszcza się najwyżej dwie osoby. Do porównania z PN-B-02151-4 pomieszczenie powinno być wykończone i wyposażone w stałe elementy.

  • W raporcie warto wymagać: metody (orientacyjna, techniczna, dokładna), liczby i planu pozycji, T20 lub T30 w każdym paśmie oktawowym, a także zestawienia wyników z wymaganiem normy pasmo po paśmie. Sama średnia z pasm nie wystarczy do oceny zgodności.

Najczęściej zadawane pytania

  • Ile trwa pomiar czasu pogłosu w sali gimnastycznej?

    Zależy od wielkości sali i hałasu tła. Metoda techniczna wymaga co najmniej 6 kombinacji źródła i mikrofonu, przy czym każdy pomiar obejmuje od razu wszystkie pasma oktawowe — sala musi być w tym czasie pusta i cicha.

  • Czy pomiar trzeba robić przed montażem?

    Nie jest obowiązkowy, ale bardzo się przydaje. Z czasu pogłosu przed montażem i kubatury można policzyć, ile pochłaniania ma już sala i ile trzeba dodać — zamiast zgadywać. Służy do tego wzór Sabine’a: A = 0,161 × V / T.

  • Czy można mierzyć pogłos aplikacją w telefonie?

    Do orientacji — tak, żeby zobaczyć rząd wielkości. Do odbioru i wykazania zgodności z PN-B-02151-4 potrzebny jest pomiar zgodny z PN-EN ISO 3382-2, z kalibrowanym sprzętem i raportem — zwykle jako część opracowania akustycznego.

Źródła

  1. ISO 3382-2:2008 — Measurement of room acoustic parameters, Part 2: Reverberation time in ordinary rooms (podgląd normy: tabela 1, p. 3.5, 4.3, 5.1)(otwiera się w nowej karcie)
  2. Ecophon — Polska Norma PN-B-02151-4:2015-06. Objaśnienia i komentarze (warunki stosowania wymagań)(otwiera się w nowej karcie)
Wszystkie wpisyWięcej w tej kategorii