Til projekterendeTil entreprenøren
Echo w halach sportowych – jak je skutecznie redukować?
Echo trzepoczące powstaje między dwiema równoległymi, twardymi ścianami. Sufit akustyczny go nie usunie — wystarczy za to wyłożyć jedną ścianę z każdej takiej pary.
Dla projektantów i wykonawców, którzy słyszą w hali „brzęczenie” po każdym klaśnięciu.
Klaśnij w pustej hali stojąc między ścianami bocznymi. Jeśli zamiast jednego odbicia usłyszysz szybki, cichnący terkot, to echo trzepoczące: dźwięk odbija się tam i z powrotem między dwiema równoległymi, twardymi powierzchniami i przy każdym odbiciu traci bardzo mało energii.
To zjawisko różni się od zwykłego pogłosu, ale tak samo pogarsza zrozumiałość mowy. Najgorsze jest to, że potrafi przetrwać nawet po zamontowaniu dobrego sufitu akustycznego — bo biegnie poziomo, między ścianami, i sufitu w ogóle nie dotyka.
Policz sam: jak szybko wraca odbicie
Czas między kolejnymi powtórzeniami to droga tam i z powrotem podzielona przez prędkość dźwięku: t = 2d / c, gdzie d to odległość między ścianami, a c ≈ 343 m/s (powietrze, 20 °C).
Przewiń w poziomie, aby zobaczyć wszystkie kolumny
Wystarczy wyłożyć jedną ścianę z pary
Echo trzepoczące potrzebuje dwóch twardych powierzchni naprzeciw siebie. Jeśli jedna z nich pochłania, pętla się urywa. W uproszczeniu: ściana o współczynniku pochłaniania 0,9 zostawia po każdym obiegu 10 % energii, czyli −10 dB. Spadek o 60 dB następuje po 6 obiegach — w hali szerokiej na 18 m to 6 × 0,105 s ≈ 0,6 s.
Hala ma trzy pary równoległych powierzchni: podłoga–sufit, dwie ściany podłużne i dwie ściany szczytowe. Parę podłoga–sufit rozwiązuje sufit akustyczny. Pozostałe dwie wymagają paneli na jednej ścianie podłużnej i na jednej szczytowej — tak zaleca też komentarz do PN-B-02151-4: materiał dźwiękochłonny na każdej z trzech par, nie na jednej powierzchni.
Na co uważać przy wykonaniu
Panele montuj w pasie wysokości, w którym gra się i mówi — tam powstaje najwięcej odbić. Zakres ustala się dla konkretnej hali.
Panele w zasięgu piłki muszą mieć potwierdzoną odporność na uderzenia, tak jak sufit.
Duże przeszklenia też są twardą powierzchnią. Jeśli okno stoi naprzeciw gołej ściany, wyłóż tę ścianę.
Po montażu klaśnij jeszcze raz w tym samym miejscu — terkot powinien zniknąć. Sufit razem z okładzinami ściennymi wykonaliśmy m.in. w hali sportowej w Kostrzynie.
Najczęściej zadawane pytania
Czy sufit akustyczny usunie echo w hali?
Skróci pogłos i usunie trzepot między podłogą a sufitem, ale nie ten między równoległymi ścianami. Na to potrzebne są panele na jednej ścianie z każdej pary.
Czy trzeba wykładać obie ściany naprzeciw siebie?
Nie. Do przerwania echa trzepoczącego wystarczy jedna z pary. Druga może zostać twarda, chyba że obliczenia pogłosu wymagają więcej materiału.
Czym różni się echo od pogłosu?
Pogłos to równomierne wygasanie dźwięku po wyłączeniu źródła. Echo trzepoczące to seria wyraźnych, regularnych powtórzeń między dwiema powierzchniami. Pogłos opisuje czas T, trzepot — odległość ścian.
Źródła
- G. Dal Santo, K. Prawda, V. Välimäki — Flutter echo modeling, DAFx 2022 (t_r = 2d / c, pasmo trzepotu)(otwiera się w nowej karcie)
- Speed of sound — prędkość dźwięku w powietrzu przy 20 °C ≈ 343 m/s(otwiera się w nowej karcie)
- Ecophon — Polska Norma PN-B-02151-4:2015-06. Objaśnienia i komentarze (rozmieszczenie materiałów w halach sportowych)(otwiera się w nowej karcie)